Öz
Amaç
Sağlık çalışanlarının yetersizliği ve sağlık çalışanlarının dengesiz dağılımı, sağlık hizmetlerinin sunumunda önemli bir sorundur. Bu sorun, sağlık çalışanlarının başka ülkelere göç etmesiyle daha da önemli hale gelmektedir. Bu nedenle, bu çalışmada Türkiye’de farklı kurumlarda ve farklı statülerde çalışan hekimlerin yurtdışında çalışma isteklerinin ve bu isteğe neden olabilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem
Bu kesitsel çalışmada, farklı kurumlarda çalışan hekimlere erişimi kolaylaştırmak için veriler çevrimiçi olarak toplanmıştır. Veri toplamak için 21 soruluk bir anket formu ve 16 soruluk “Beyin Göçüne Yönelik Tutum Ölçeği” kullanılmıştır.
Bulgular
Çalışmaya yaş ortalaması 31,12±7,56 olan ve %55,8’i kadın olan 351 doktor ve stajyer doktor dahil edilmiştir. Katılımcıların %60,4’ünün yurtdışında çalışmayı düşündüğü ve düşünenlerin %67,0’sinin bu alanda araştırma yaptığı ve/veya girişimde bulunduğu tespit edilmiştir. Yurtdışında hasta yükünün ve mesleki sorumluluğun daha az olacağına ve yurtdışında hekimliğin prestijinin daha yüksek olacağına inananların ölçek puanları, inanmayanlara göre anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05).
Sonuç
Bu çalışma, doktorların ve tıp öğrencilerinin yarısından fazlasının yurtdışında çalışmak istediğini ortaya koymuştur. Beyin göçüne karşı olumlu bir tutuma sahip olanların belirttiği nedenler, ülkedeki sağlık hizmetlerinin gözden geçirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Göç, sağlık işgücü, uluslararası göç, hekimler, Türkiye
Kaynakça
Turkish Language Association (TDK). Dictionary. Turkish Language Association Publications. Ankara: Turkish Language Association Printing House; 1957. p. 3.
Dodani S, LaPorte RE. Brain drain from developing countries: how can brain drain be converted into wisdom gain? J R Soc Med. 2005;98:487-91.
Kadel M, Bhandari M. Factors intended to brain drain among nurses working at private hospitals of Biratnagar, Nepal. BIBECHANA. 2019;16:213-20.
World Health Organization (WHO). Health workforce. 2023. Last Accessed date: 07.03.2025. Available from: https://www.who.int/teams/health-workforce/about
Crisp N, Chen L. Global supply of health professionals. N Engl J Med. 2014;370:950-7.
Oladeji BD, Gureje O. Brain drain: a challenge to global mental health. BJPsych Int. 2016;13:61-3.
Misau YA, Al-Sadat N, Gerei AB. Brain-drain and health care delivery in developing countries. J Public Health Afr. 2010;1:e6.
Żuk P, Żuk P, Lisiewicz-Jakubaszko J. Labour migration of doctors and nurses and the impact on the quality of health care in Eastern European countries: the case of Poland. Econ Labour Relat Rev. 2019;30:307-20.
Aydan S. Hekim göçü açısından Türkiye’nin çalışma koşullarının değerlendirilmesi. Hacettepe J Health Admin. 2023;26: 895-920.
Vanasse A, Scott S, Courteau J, Orzanco MG. Canadian family physicians’ intentions to migrate: associated factors. Can Fam Physician. 2009;55:396-7.e6.
Kizito S, Mukunya D, Nakitende J, et al. Career intentions of final year medical students in Uganda after graduating: the burden of brain drain. BMC Med Educ. 2015;15:122.
Demiray A, İlaslan N, Açıl A. Evaluation of nursing students’ attitudes towards brain drain. J Hum Sci. 2020;17:632-41.
Kaçmaz E. Medical students’ attitudes towards brain drain and related factors. [Master’s thesis]. Ondokuz Mayıs University; 2022.
Kaya AE, Aktürk BE, Aslan E. Factors predicting the motivation to study abroad in Turkish medical students: a causal investigation into the problem of brain drain. J Health Sci Med. 2023;6:526-31.
Oncu E, Selvi H, Vayisoglu SK, Ceyhan H. Development of an attitude scale for brain drain among nursing students: a reliability and validity study. Cukurova Med J. 2018;43:207-15.
Simoens S, Hurst J. The supply of physician services in OECD countries. OECD Health Policy Studies. 2006. Available from: https://doi.org/10.1787/608402211700
OECD Indicators. OECD, Health at a Glance 2023. 2023. Available from: https://doi.org/10.1787/7a7afb35-en
Gacki-Smith J, Juarez AM, Boyett L, Homeyer C, Robinson L, MacLean SL. Violence against nurses working in US emergency departments. J Nurs Adm. 2009;39:340-9.
Gouda P, Kitt K, Evans DS, et al. Ireland's medical brain drain: migration intentions of Irish medical students. Hum Resour Health. 2015;13:11.
Naidoo T, Tomita A, Paruk S. Burnout, anxiety and depression risk in medical doctors working in KwaZulu-Natal Province, South Africa: evidence from a multi-site study of resource-constrained government hospitals in a generalised HIV epidemic setting. PLoS One. 2020;15:e0239753.
Er T, Ayoğlu FN, Açıkgöz B. Violence against health care workers: risk factors, impact, assessment and prevention. Turk J Public Health. 2021;19:69-78.
Geniş B, Cosar B, Taner ME. Factors affecting mental status and effects of shift work system in healthcare workers. J Psychiatr Nurs. 2020;11:275-83.
George G, Atujuna M, Gow J. Migration of South African health workers: the extent to which financial considerations influence internal flows and external movements. BMC Health Serv Res. 2013;13:297.
Dywili S, Bonner A, O’Brien L. Why do nurses migrate? - a review of recent literature. J Nurs Manag. 2013;21:511-20.
Government of Sudan. National Human Resources for Health Strategic Plan 2012-2016. Khartoum: FMOH; 2012. Available from: https://extranet.who.int/countryplanningcycles/sites/default/files/country_docs/Sudan/sudan_human_resources_for_health_strategic_plan_2012-2016.pdf
World Health Organization. The WHO global code of practice on the international recruitment of health personnel. 2023. Last Accessed Date: 12.03.2025. Available from: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/70525/WHO_HSS_HRH_HMR_2010.2_eng.pdf.
Guven Ozdemir N, Tosun S, Gokce S, Karatas Z, Yucetepe S. Factors influencing attitudes towards brain drain among nursing students: a path analysis. Nurse Educ Today. 2024;143:106389.
Pang T, Lansang MA, Haines A. Brain drain and health professionals. BMJ. 2002;324:499-500.
Karan A, Deugarte DA, Barry M. Medical “Brain Drain” and health care Worker shortages: how should international training programs respond? AMA Journal of Ethics. 2016;18:665-75.
Lofters AK, Slater M, Thulien NS. The “Brain Drain”: factors influencing physician migration to Canada. Health. 2013;5:125-37.
