Öz
Amaç
Bu çalışmanın amacı, dijital ve dijital olmayan hastanelerde çalışan hemşirelerin dijital okuryazarlık düzeylerini karşılaştırmak ve demografik ve mesleki değişkenlerin dijital yeterlilikleri üzerindeki etkisini incelemektir.
Yöntem
Tanımlayıcı ve karşılaştırmalı kesitsel bir çalışma olarak tasarlanan araştırmaya, Türkiye’de bir dijital ve bir dijital olmayan hastanede çalışan 219 hemşire katılmıştır. Veriler, demografik bilgileri ve 12 maddelik, tek boyutlu bir Dijital Okuryazarlık Ölçeği’ni içeren yapılandırılmış bir ölçek aracılığıyla toplanmıştır. Ölçeğin güvenilirliği doğrulanmıştır (Cronbach’s alpha=0,948). İstatistiksel analizler, tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testleri, tek yönlü ANOVA, Games-Howell post-hoc testleri ve ki-kare testleri içeren SPSS kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Bulgular
Dijital hastanelerde çalışan hemşirelerin, dijital olmayan hastanelerdeki hemşirelere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek dijital okuryazarlık düzeyleri olduğu bulunmuştur (p<0,05). Yaş, eğitim düzeyi veya deneyim yılına göre anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Ancak, dijital okuryazarlık puanları, dijital araç kullanım sıklığının artmasıyla önemli ölçüde artmıştır. Mesleki deneyim ile dijital etkileşim sıklığı arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
Sonuç
Kurumsal dijital altyapı ve dijital araç kullanım sıklığı, hemşirelerin dijital okuryazarlığını etkileyen temel faktörlerdendir. Günlük dijital etkileşimi teşvik etmek ve teknolojik kaynaklara erişimi sağlamak, sağlık hizmetleri ortamlarında dijital yeterliliklerin güçlendirilmesine yardımcı olabileceği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Dijital okuryazarlık, hastane, hemşire, sağlık teknolojisi
Kaynakça
Krick T, Huter K, Domhoff D, Schmidt A, Rothgang H, Wolf-Ostermann K. Digital technology and nursing care: a scoping review on acceptance, effectiveness and efficiency studies of informal and formal care technologies. BMC Health Serv Res. 2019;19:400.
Öberg U, Orre CJ, Isaksson U, Schimmer R, Larsson H, Hörnsten Å. Swedish primary healthcare nurses’ perceptions of using digital eHealth services in support of patient self-management. Scand J Caring Sci. 2018;32:961-70.
Zeeb H, Pigeot I, Schüz B; Leibniz-WissenschaftsCampus Digital Public Health Bremen. Digital Public Health – ein Überblick [Digital public health-an overview]. Bundesgesundheitsblatt Gesundheitsforschung Gesundheitsschutz. 2020;63:137-44.
Fachinger U, Mähs M. Digitalisierung und Pflege. In: Klauber J, Geraedts M, Friedrich J, Wasem J, editors. Krankenhaus-Report 2019: Das digitale Krankenhaus. Berlin, Heidelberg: Springer; 2019. p. 115-28.
Wong BLH, Khurana MP, Smith RD, et al. Harnessing the digital potential of the next generation of health professionals. Hum Resour Health. 2021;19:50.
Çelik A, Mertoğlu S. Palyatif bakım veren hemşirelerin hasta merkezli bakım yetkinliğinin bakım kalitesine etkisi. Forbes J M. 2024;5:95-101.
Burkoski V, Yoon J, Hutchinson D, Hall TNT, Solomon S, Collins BE. Generational differences in hospital technology adoption: a cross-sectional study. Nurs Leadersh (Tor Ont). 2019;32:86-97.
Ferrari A. Digital competence in practice: an analysis of frameworks. vol 10. Publications Office of the European Union Luxembourg. 2012.
Kuek A, Hakkennes S. Healthcare staff digital literacy levels and their attitudes towards information systems. Health Informatics J. 2020;26:592-612.
Shudayfat T, Hani SB, Al Qadire M. Assessing digital health literacy level among nurses in Jordanian hospitals. Electronic Journal of General Medicine. 2023;20:em525.
Bulut A, Kasap Rİ, Yılmaz N. Reliability and validity of the Turkish version of the digital competence questionnaire for nurses. BMC nursing. 2025;24:1225.
Salahuddin L, Ismail Z. Classification of antecedents towards safety use of health information technology: a systematic review. Int J Med Inform. 2015;84:877-91.
Rahal RM, Mercer J, Kuziemsky C, Yaya S. Factors affecting the mature use of electronic medical records by primary care physicians: a systematic review. BMC Med Inform Decis Mak. 2021;21:67.
Hariyati RT, Yani A, Eryando T, Hasibuan Z, Milanti A. The Effectiveness and efficiency of nursing care documentation using the SIMPRO model. Int J Nurs Knowl. 2016;27:136-42.
Snowdon A, Hussein A, Danforth M, Wright A, Oakes R. Digital maturity as a predictor of quality and safety outcomes in US hospitals: cross-sectional observational study. J Med Internet Res. 2024;26:e56316.
Nabiyeva N, Yapar D, Yardımcı A, Metin Ö. COVID-19 pandemisi sürecinde telepsikiyatri hizmetleri kullanımı ve dijital okuryazarlık ilişkisi. In: 6. Uluslararası 24. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Bildiri Kitabı. Presented at: 6. Uluslararası 24. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi; 2022; Antalya. 2022.
Erbir M. Digital literacy in the nursing profession: the case of Kayseri province. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi. 2021;7:336-52.
Şahin G, Seçer Ş. An Analysis On Digital Literacy Levels Of Health Employees: The Case Of İzmir. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2024;13:93-126.
Comparcini D, Simonetti V, Tomietto M, et al. The relationship between nurses’ digital health literacy and their educational levels, professional roles, and digital attitudes: a cluster analysis based on a cross-sectional study. J Clin Nurs. 2025;34:2885-97.
Hariyati RTS, Handiyani H, Wildani AA, Afriani T, Nuraini T, Amiruddin MH. Disparate digital literacy levels of nursing manager and staff, specifically in nursing informatics competencies and their causes: a cross-sectional study. J Healthc Leadersh. 2024;16:415-25.
Seki EA. Digital Skills in the 21st century: understanding the impact of digital literacy on nurses. Research on Education and Psychology. 2024;8:360-72.
Baumann LA, Baker J, Elshaug AG. The impact of electronic health record systems on clinical documentation times: a systematic review. Health Policy. 2018;122:827-36.
